Elektrikli araç bataryalarının darbeye karşı korunmasında kullanılabilecek hafif ve dayanıklı yapıların geliştirilmesi için Süleyman Demirel Üniversitesinde yeni bir araştırma başlıyor. Üç boyutlu üretim teknolojileri ile makine öğrenimini bir araya getiren proje, TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Modülü kapsamında desteklenmeye hak kazandı.
Üniversitenin 8 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre araştırmada, darbe sırasında ortaya çıkan enerjiyi daha etkili biçimde soğurabilen malzeme geometrileri üzerinde çalışılacak. Otomotiv ve savunma sanayisindeki koruyucu bileşenlerde kullanılabilecek bu yapıların özellikle batarya muhafazaları açısından taşıdığı potansiyel incelenecek.
Bataryaları korurken araç ağırlığını artırmayan yapılar araştırılacak
Elektrikli araçlarda batarya paketinin korunması, yalnızca hücrelerin kimyasal güvenliğiyle sınırlı değil. Kaza sırasında oluşan darbe kuvvetlerinin batarya sistemine nasıl iletildiği de önemli. Koruyucu muhafazanın dayanıklı olması beklenirken gereğinden fazla ağırlaşması aracın enerji tüketimi ve menzili açısından dezavantaj yaratabiliyor.
SDÜ’deki araştırma bu mühendislik problemine odaklanıyor. Projede, Üçlü Periyodik Minimum Yüzey (TPMS) olarak adlandırılan geometrik yapılardan yararlanılacak. Üç boyutlu yazıcılarla üretilebilen bu yapılar, içlerindeki özel yüzey düzeni sayesinde kullanılan malzeme miktarı ile mekanik dayanım arasında farklı tasarım seçenekleri sunuyor.
Buradaki önemli ölçütlerden biri spesifik darbe enerjisi absorpsiyonu. Bir yapının yalnızca ne kadar darbe enerjisi soğurduğuna değil, bunu kendi ağırlığına oranla ne kadar verimli yaptığına bakılıyor. Böylece aynı koruma işlevini daha az malzemeyle yerine getirebilecek tasarımlar araştırılabiliyor.
TPMS geometrilerinin darbe dayanımı ve enerji soğurma özellikleri uluslararası bilimsel çalışmalarda da inceleniyor. Ancak bir laboratuvar numunesinin başarılı olması, aynı yapının otomobil batarya paketinde doğrudan kullanılabileceğini göstermiyor. Malzeme seçimi, üretim yöntemi, maliyet ve gerçek kullanım koşullarındaki dayanıklılık ayrıca değerlendirilmeli.
Üç boyutlu üretim ile makine öğrenimi birleştirilecek
Projenin yürütücülüğünü SDÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Fehmi Mutlu üstleniyor. Bilgisayar Mühendisliği Bölümünden Doç. Dr. Fatih Ahmet Şenel ise araştırmacı olarak görev alıyor.
126M153 numaralı araştırmada ergiyik biriktirme modelleme yöntemiyle üretilen TPMS yapıların mekanik özellikleri optimize edilecek. Bu üretim yöntemi, malzemenin katmanlar halinde biriktirilmesiyle karmaşık geometrilerin oluşturulmasına dayanıyor.
Araştırmacılar, farklı üretim ve tasarım parametrelerinin dayanım üzerindeki etkilerini incelemek için Taguchi yöntemi, Gri İlişkisel Analiz ve makine öğrenimi modellerini birlikte kullanmayı planlıyor.
Taguchi yöntemi deneylerin sistematik biçimde tasarlanmasına yardımcı olurken Gri İlişkisel Analiz, birden fazla performans ölçütünün birlikte değerlendirilmesine imkân veriyor. Makine öğrenimi ise elde edilen veriler üzerinden tasarım parametreleri ile mekanik performans arasındaki ilişkilerin modellenmesinde kullanılacak.
Bu yaklaşımın amacı, farklı geometrileri yalnızca deneme yanılma yoluyla karşılaştırmak yerine deneysel verilerden yararlanarak uygun tasarım seçeneklerini belirlemek. Projede henüz açıklanmış bir dayanıklılık artış oranı veya seri üretime hazır ürün bulunmuyor.
Çalışmanın makine ve bilgisayar mühendisliğini buluşturması, üniversitedeki disiplinler arası araştırmalar açısından da önem taşıyor. Bu alanlarda eğitim planlayan adaylar, SDÜ Makine Mühendisliği taban puanı ve başarı sıralaması verilerini ÜniSıralama üzerinden yıllara göre karşılaştırabiliyor.
TÜBİTAK desteğinin kapsamı ve sanayide kullanım potansiyeli
Çalışma, TÜBİTAK’ın kısa süreli ve sınırlı bütçeli akademik araştırmalara kaynak sağladığı 1002-A Hızlı Destek Modülü kapsamında yürütülecek. Programda proje süresi en fazla 12 ay, 1 Şubat 2026 itibarıyla yıllık destek üst limiti ise burslar dahil 150 bin TL.
Bu tutar programın genel üst sınırını ifade ediyor. Süleyman Demirel Üniversitesi, 126M153 numaralı projeye tahsis edilen kesin destek miktarını veya araştırmanın tamamlanacağı tarihi açıklamadı.
Batarya muhafazaları açısından araştırmanın sanayiye katkısı, geliştirilecek yapıların darbe dayanımında sağlayacağı kazanımlara bağlı. Daha hafif koruyucu bileşenler otomotiv üreticileri için malzeme kullanımı ve araç ağırlığı bakımından avantaj sunabilir. Benzer enerji soğurma ihtiyaçları savunma sanayisindeki koruyucu sistemlerde de bulunuyor.
Henüz bir otomotiv üreticisiyle uygulama anlaşması, ticari üretim planı veya batarya paketlerinde tamamlanmış bir test sonucu duyurulmuş değil. Projenin ilk hedefi, üç boyutlu üretilen yapıların mekanik performansını veri temelli yöntemlerle geliştirmek.
Bilimsel sonuçların ardından özellikle birim ağırlık başına soğurulan darbe enerjisi, mekanik dayanım ve üretilebilirlik verileri, tasarımların endüstriyel kullanım potansiyelini değerlendirmek için somut ölçütler sağlayacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.