Reel Sektörün Net Döviz Açığı Haziranda 205,8 Milyar Dolara Çıktı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu açığı haziran ayında 205 milyar 755 milyon dolara yükseldi. Açık bir önceki aya göre 2 milyar 342 milyon dolar büyüdü. Aylık değişimin iki yönü vardı: Döviz varlıkları 140 milyon dolar azalırken yükümlülükler 2 milyar 202 milyon dolar arttı.

Reel sektörün yabancı para bilançosundaki açılma, kur hareketlerinin şirketler üzerindeki etkisini değerlendirirken izlenen başlıca göstergelerden biri. Bununla beraber toplam açık, bütün firmaların aynı ölçüde kur riski taşıdığı anlamına gelmiyor. Vadenin dağılımı, ihracat geliri, türev işlemler ve borcun hangi şirketlerde toplandığı riskin niteliğini değiştiriyor.

Döviz varlıklarında hangi kalemler değişti?

Haziranda yurt dışına doğrudan sermaye yatırımları 1 milyar 32 milyon dolar arttı. Türev varlıklar 845 milyon dolar, menkul kıymetler ise 148 milyon dolar yükseldi. Bu artışlar, yurt içi bankalardaki mevduatın 1 milyar 597 milyon dolar ve ihracat alacaklarının 568 milyon dolar azalmasıyla dengelendi. Toplam döviz varlıkları ayı 140 milyon dolarlık sınırlı düşüşle kapattı.

İhracat alacaklarındaki gerileme, firmaların gelecekte tahsil edeceği yabancı para tutarını aşağı çeken kalemlerden biri oldu. Banka mevduatındaki azalma da hazır döviz likiditesini daralttı. Yine de bu verilerden şirketlerin nakitlerini neden azalttığına ilişkin kesin bir sonuç çıkmıyor; ödeme takvimi, ticari hareketler ve bilanço tercihleri aynı kalemi etkileyebilir.

Yükümlülük artışında türev işlemler öne çıktı

Döviz yükümlülükleri tarafındaki 2 milyar 202 milyon dolarlık yükselişte en büyük katkı 3 milyar 571 milyon dolarla türev yükümlülüklerden geldi. Yurt içinden sağlanan nakdi krediler 1 milyar 147 milyon dolar azaldı. İthalat borçlarında 124 milyon dolar, yurt dışından sağlanan nakdi kredilerde 99 milyon dolar düşüş kaydedildi.

Türev yükümlülüklerdeki artışı doğrudan yeni bir kredi borcu gibi okumamak gerekiyor. Vadeli işlem, swap ve benzeri sözleşmeler şirketlerin kur riskini yönetmek için de kullanılıyor. Net etkinin anlaşılması için türev varlıklar, sözleşmelerin vadesi ve firmaların yabancı para gelirleri birlikte ele alınmalı.

Türkiye'nin dış varlık ve yükümlülük tablosu · Ekonomi Türkiye’nin Net Yatırım Pozisyonu Açığı 402,6 Milyar Dolara Çıktı TCMB verilerine göre Türkiye’nin yurt dışı varlıkları 404 milyar dolara gerilerken yükümlülükleri 806,7 milyar dolara çıktı. Portföy kalemi... →

Kısa vadeli kredi stoku geriledi

Vade ayrımında, yurt içinden sağlanan kısa vadeli krediler 995 milyon dolar, uzun vadeli krediler 151 milyon dolar azaldı. Yurt dışı kaynaklı kısa vadeli kredilerde 428 milyon dolarlık düşüş görülürken uzun vadeli krediler 205 milyon dolar arttı. Kısa vadeli kredi kalemlerindeki gerileme, toplam net açığın büyüdüğü bir ayda yakın dönem refinansman baskısının aynı yönde hareket etmediğini gösteren bir ayrıntı.

Net döviz pozisyonu verisi stok büyüklüğünü ölçüyor; şirketlerin belirli bir ayda kur farkından ne kadar kâr veya zarar yazacağını tek başına vermiyor. Muhasebe etkisi, liranın ilgili raporlama dönemindeki seyri ve firmaların doğal ya da finansal koruma düzeyiyle birlikte oluşuyor.

TCMB’nin bir sonraki aylık yayımlamasında temmuz pozisyonu açıklanacak. Hazirandaki 205,76 milyar dolarlık açık için karşılaştırılacak somut kalemler, banka mevduatı, ihracat alacakları ve türev varlık-yükümlülük dengesindeki değişim olacak.