Elon Musk’ın SpaceX ve Tesla’nın olası birleşmesine ilişkin özel komiteler oluşturulduğunu açıklamasının ardından JPMorgan, işlemin nasıl yapılandırılabileceğine dair yeni bir analiz yayımladı. Bankaya göre yaklaşık 2 trilyon dolar piyasa değerine ulaşan SpaceX’in liderlik ettiği, nakit yerine hisse senedi takasına dayanan bir birleşme olası senaryolardan biri. JPMorgan’ın Tesla için değerlendirdiği yüzde 30-35 prim ve Çin’den düzenleyici onay ihtiyacı, anlaşmanın finansal ve siyasi boyutlarını ortaya koyuyor.
Bu değerlendirme henüz şirketlerin kabul ettiği bir satın alma teklifi değil. Tesla ve SpaceX’in yönetim kurulları bağımsız komiteler aracılığıyla seçenekleri inceliyor. Musk, çıkar çatışmaları nedeniyle komitelerde yer almadığını ve görüşmelerin kesinleşmiş bir anlaşma anlamına gelmediğini belirtmişti.
JPMorgan neden SpaceX’in alıcı olabileceğini düşünüyor?
JPMorgan analizinde SpaceX’in halka arz sonrası yaklaşık yüzde 10 yükselen ve 2 trilyon dolar civarına ulaşan değerlemesi, potansiyel bir satın almada kullanılabilecek önemli bir finansman aracı olarak değerlendiriliyor. Tamamen hisse karşılığı birleşmede SpaceX’in kasasından Tesla için doğrudan trilyonlarca dolar nakit çıkması gerekmez; bunun yerine Tesla pay sahiplerine birleşen şirketten belirli bir oranda hisse verilebilir.
Bu yöntemin maliyetsiz olduğu düşünülmemeli. Yeni hisselerin verilmesi mevcut ortakların birleşik şirketteki sahiplik oranlarını değiştirebilir. Değerleme, hisse değişim oranı, oy hakları ve vergi düzenlemeleri henüz belirlenmiş değil. JPMorgan, Tesla’nın yaklaşık 1,48 trilyon dolarlık piyasa değerini temel alan hesaplarında yüzde 30-35’lik olası satın alma primi üzerinde duruyor.
| Varsayımsal hesap | Değer |
|---|---|
| Tesla piyasa değeri (analiz tarihine yakın) | 1,48 trilyon dolar |
| Yüzde 30 primli değer | 1,924 trilyon dolar |
| Yüzde 35 primli değer | 1,998 trilyon dolar |
| Mevcut değere göre ilave prim | 444-518 milyar dolar |
Bu tablo basitleştirilmiş çarpım hesabıdır: 1,48 trilyon doların yüzde 30-35 üzeri yaklaşık 1,92-2,00 trilyon dolar eder. Rakamlar kesinleşmiş teklif fiyatı değil ve birleşme tamamlandığında hissedarlara ödenecek nakdi temsil etmiyor. İki şirketin basit toplam piyasa değerinin de nihai anlaşma bedeliyle aynı şey olmadığı unutulmamalı.
En büyük engel neden Çin olabilir?
JPMorgan analisti Rajat Gupta, Tesla hissedarlarının onayının yanı sıra Çin’den alınacak düzenleyici izinlerin özellikle zorlu olabileceğini değerlendiriyor. Çin, Tesla’nın gelirinin yaklaşık beşte birini oluşturuyor; Şanghay’daki üretim faaliyetleri şirketin kârlılığı açısından da önemli. SpaceX ise ABD savunma ve uzay programlarıyla yakın çalışıyor. Starlink’in Çin’de faaliyet izni bulunmaması da iki şirketin tek çatı altında toplanmasında ek bir düzenleyici hassasiyet yaratabilir.
Banka, olası seçeneklerden biri olarak Tesla’nın Çin faaliyetlerinin ayrı bir ortaklık yapısında tutulmasını ve ana grubun lisans gelirleri elde etmesini tartışıyor. Bu yalnızca analistlerin üzerinde durduğu teorik bir işlem yapısı; Çinli makamlarca kabul edildiği veya taraflarca kararlaştırıldığı açıklanmadı. Böyle bir ayrıştırma gerçekleştirilecek olursa üretim, teknoloji lisansları ve yönetişim haklarının ayrı ayrı müzakere edilmesi gerekir.
Yapay zekâ ve Terafab neden birleşme gerekçesi olarak görülüyor?
Bankanın stratejik gerekçeler listesinde iki şirketin ortak mühendislik yetkinlikleri, yapay zekâ altyapısı, robotik projeleri ve Teksas’taki Terafab çip tesisi bulunuyor. SpaceX’in Tesla’dan Megapack batarya sistemleri ve Cybertruck araçları satın alması ile Tesla’nın daha önce xAI’a yaptığı 2 milyar dolarlık yatırım, şirketler arasındaki mevcut ticari ilişkileri gösteriyor.
Terafab projesi çip üretimi ve yüksek hesaplama kapasitesi gereksinimini aynı ekosistemde toplamayı amaçlıyor. PiyasaDetay’da daha önce 16,8 milyar dolarlık ilk aşama Terafab yatırımını incelemiştik. Böyle bir birleşmenin mühendislik ve satın alma süreçlerini sadeleştirme potansiyeli olsa da farklı şirketlerin tek bilançoda toplanması, maliyetlerin veya yatırım ihtiyacının kendiliğinden ortadan kalkacağı anlamına gelmez.
Tesla hissedarlarının onayı alınabilecek mi?
Birleşme olasılığını araştıran iki bağımsız komitenin çalışması henüz başlangıç aşamasında. Reuters’a göre Tesla’da tüm hisselerin yarısından fazlasının onayını gerektiren eşik, kullanılan oyların çoğunluğundan daha zor bir koşul oluşturuyor: Oy kullanmayan paylar da gerekli çoğunluğun elde edilmesini güçleştiriyor. JPMorgan ise olası hisse takasının Musk’ın birleşik yapıdaki oy kontrolünü yüzde 50’nin üzerinde tutmasına imkân verebilecek bir model üzerinde duruyor.
Bu nedenle JPMorgan raporunun verdiği mesaj bir birleşmenin gerçekleştiği değil, nasıl finanse edilebileceği ve hangi engellerle karşılaşabileceği. Bundan sonraki aşamada bağımsız komitelerin önerileri, Tesla ortaklarının oylaması, resmî düzenleyici başvurular ve Çin’deki faaliyetlere ilişkin olası şartlar belirleyici olacak.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.