İran Hürmüz’de 45 tankeri kara listeye aldı: El koyma ve gözaltı tehdidi

İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş kurallarını ihlal ettiğini öne sürdüğü 45 tankeri kara listeye aldı. Yeni kurulan Persian Gulf Strait Authority tarafından açıklanan listede yer alan gemilerin para cezasına çarptırılabileceği, alıkonulabileceği ve yüklerine el konulabileceği bildirildi.

Tahran’ın açıklaması yalnızca listedeki gemileri kapsamıyor. Kara listedeki tankerlerle gemiden gemiye yük transferi veya aktarma yapan diğer gemilerin de benzer yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısı yapıldı. Karar, Hürmüz’deki ticari geçişlerin savaş öncesindeki seviyelerin çok altında kaldığı bir dönemde geldi.

Listede büyük denizcilik şirketlerine bağlı gemiler var

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre kara listede ADNOC Logistics & Shipping, Navig8 Tankers, Suudi Arabistan merkezli Bahri, Klaveness Ship Management, Stolt Tankers ve Güney Koreli Sinokor gibi büyük denizcilik şirketleriyle bağlantılı gemiler bulunuyor.

İran makamları hangi geçiş kurallarının ihlal edildiğini ayrıntılı biçimde açıklamadı. Tahran daha önce Hürmüz’den geçen bazı gemiler için transit izni ve güvenlik ödemesi talep etmişti. Kara listedeki gemilerin sahipleri, İranlı denizcilik makamlarına açıklama sunarak listeden çıkarılma talebinde bulunabilecek.

Gemiden gemiye transfer yapanlara da yaptırım tehdidi

Yeni düzenlemenin deniz taşımacılığı açısından en hassas noktalarından biri gemiden gemiye transfer işlemleri. İran’ın açıklamasına göre kara listedeki gemilerle yük transferi, aktarma veya benzeri ticari işlem gerçekleştiren diğer gemiler de yaptırım kapsamına alınabilecek.

Bu madde özellikle Hürmüz’deki riskli geçişlerden kaçınmak için Körfez dışında gemiden gemiye transfer yöntemine yönelen taşımacılık şirketleri açısından yeni bir belirsizlik yaratıyor. Çinli devlet şirketlerinin de son haftalarda Hürmüz ve Bab el-Mandeb gibi riskli rotalardan uzaklaşarak Umman ve Fujairah çevresindeki transfer operasyonlarını artırdığı biliniyor.

Hürmüz trafiği savaş öncesinin çok altında

Kara liste kararı, boğazdaki gemi trafiğinin zaten sert biçimde düştüğü bir dönemde açıklandı. Kpler verilerine göre pazar günü Hürmüz’den yalnızca dört emtia gemisi geçti. Cumartesi günü 13, cuma günü ise 16 geçiş kaydedildi.

21 Ağustos’ta sona eren haftada 89 gemi boğazdan çıkarken 103 gemi giriş yaptı. Reuters’ın hesaplamasına göre toplam trafik savaş öncesindeki seviyelerin yaklaşık yüzde 90 altında bulunuyor. Hürmüz, çatışma öncesinde küresel günlük ham petrol ve LNG sevkiyatının yaklaşık beşte birini taşıyordu.

İlgili haber · Piyasalar Zayıf Dolar ve Hürmüz Riski Emtia Fiyatlarını Yukarı Taşıyor ABD dolarındaki zayıflama küresel emtia piyasalarına destek sağlarken, Hürmüz Boğazı'nda tırmanan sevkiyat riskleri enerji fiyatlarında yükselişi tetikledi. →

Navlun ve sigorta maliyetleri zaten yüksek

İran’ın yeni kara liste kararı henüz navlun veya sigorta fiyatlarında ayrı bir sıçramaya yol açtığına dair net bir veri üretmiş değil. Ancak Hürmüz’deki savaş riski primleri ve tanker kiralama maliyetleri çatışma boyunca güçlü biçimde yükseldi.

Temmuz ayında denizcilik sigorta piyasasında Hürmüz geçişleri için ek savaş riski primleri gemi değerinin yaklaşık yüzde 7,5 ila yüzde 10’u seviyesine kadar çıkmıştı. Bazı yüksek riskli tanker rotalarında navlun gelirleri de yüz binlerce dolarlık günlük seviyelere ulaştı. Yeni kara liste ve el koyma tehdidi, armatörlerin Hürmüz geçişlerine ilişkin ticari kararlarında ek risk unsuru oluşturuyor.

ABD’nin yeni İran yaptırımları da gündemde

İran’ın hamlesi, ABD’nin Tahran’a yönelik yeni ve daha ağır ekonomik yaptırımlar açıklamaya hazırlandığı bir döneme denk geldi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent son günlerde İran’a karşı çok kapsamlı yeni yaptırımlar hazırlanacağını söylemiş, Tahran ise yeni ekonomik baskılara sert karşılık verileceği uyarısında bulunmuştu.

Enerji piyasasında somut takip noktası, kara listedeki gemilere karşı İran’ın fiilen alıkoyma veya yük müsaderesi uygulayıp uygulamayacağı olacak. Hürmüz’deki günlük geçiş sayıları da kara liste kararının ticari trafiği daha fazla azaltıp azaltmadığını gösterecek.