Google ve Cathay’ın AI Testinde Kontrail Etkisi Yüzde 40 Azaldı

Google ve Cathay Pacific, yapay zekâ destekli kontrail önleme teknolojisini Asya-Pasifik’te daha geniş bir uçuş grubunda denemeye başladı. İlk aşamada önerilen rotaları izleyen 80’den fazla uçuşta kontrail kaynaklı ısınma etkisinin yaklaşık yüzde 40 azaldığı tahmin edildi. İkinci faz, sistemin Asya ve transpasifik hatlardaki operasyonel uygulanabilirliğini sınayacak.

Kontrailer, uçakların soğuk ve nemli hava bölgelerinden geçerken oluşturduğu ince beyaz izler. İzlerin bir bölümü hızla dağılırken bazıları genişleyip ısıyı atmosferde tutan bulut benzeri yapılara dönüşebiliyor. Google, kalıcı kontrailerin havacılığın toplam iklim etkisinin yaklaşık üçte birini oluşturabileceğini belirtiyor.

80 uçuşta yüzde 40’lık tahmini düşüş

Operasyonel denemenin ilk planında Cathay Pacific ağı genelinde 100’den fazla uçuş hedeflendi. Google’ın 7 Eylül tarihli açıklamasına göre 80’i aşkın uçuş, kontrail oluşma ihtimalinin düşük olduğu bölgelerden geçen önerilmiş rotaları kullandı. Uydu görüntülerine dayanan analiz, söz konusu uçuşların kontrail kaynaklı ısınma etkisini yaklaşık yüzde 40 azalttığını hesapladı.

Sonuç bir yakıt tüketimi veya karbon salımı ölçümü değil. Yüzde 40’lık oran, gökyüzünde oluşan izlerin tahmini ısınma etkisindeki değişimi ifade ediyor. Ölçümün uydu verileri ve modelleme üzerinden yapılması, daha geniş uçuş gruplarında tekrarlanacak sonuçları değerli kılıyor. Şirketler henüz ticari kullanım koşulları ya da uygulamanın mali karşılığı hakkında ayrıntı açıklamadı.

Tahminler kokpite nasıl ulaşıyor

Sistem, yapay zekâ tahminlerini uydu görüntüleri ve gelişmiş hava durumu verileriyle birleştiriyor. Soğuk ve nemli hava katmanları uçuş öncesinde belirleniyor. Uçuş ekipleri, güvenlik sınırları içinde küçük irtifa değişiklikleri planlayarak kalıcı kontrail oluşma olasılığı yüksek bölgelerin çevresinden geçebiliyor.

Cathay Pacific, güncellenen tahminleri uçuş içi Wi-Fi ve kendi Elektronik Uçuş Dosyası üzerinden kokpite aktarıyor. Pilotlar veriyi normal operasyon göstergelerinin yanında görebiliyor. Havayolunun günlük iş akışına yerleştirilen yöntem, yeni bir uçak veya farklı bir yakıt gerektirmeden mevcut filo üzerinde test ediliyor.

Küçük irtifa değişiklikleri her uçuşta aynı maliyeti üretmiyor. Rüzgâr, trafik yoğunluğu ve hava sahası kısıtları rotanın uzamasına ya da yakıt tüketiminin değişmesine yol açabilir. İkinci fazın operasyonel değeri, kontrail etkisindeki azalma ile olası ek yakıt tüketimini aynı hesapta karşılaştırabilmesine bağlı. Google ve Cathay Pacific ilk duyuruda uçuş başına yakıt farkı paylaşmadı.

Google açısından deneme, tahmin modellerinin araştırma ortamından canlı havacılık operasyonuna taşınmasına ilişkin somut bir kullanım alanı sunuyor. Cathay Pacific ise Asya’da teknolojiyi ticari uçuşlarda deneyen ilk Google ortağı oldu. Havayolu aynı zamanda 16 saati aşabilen ultra uzun menzilli uçuşlarda kontrail önleme testi yapan ilk taşıyıcı konumunda.

İkinci faz Asya ve transpasifik hatlara yayılıyor

İlk aşamada Hong Kong ile Singapur arasındaki koridor da denemeye alındı. Google’ın analizinde, söz konusu hattaki müdahalelerin ilk fazda hesaplanan toplam azaltımın yarısından fazlasını sağladığı belirtildi. Ortaklar şimdi daha büyük ikinci uçuş grubunda farklı hava koşullarını ve operasyon ortamlarını karşılaştıracak. Çalışmaya kontrail azaltma araştırmalarını destekleyen Contrails.org da katılacak.

Havayolları için yatırım konusu, tahmin sisteminin güvenilirliği kadar mevcut operasyon yazılımlarına düşük maliyetle bağlanabilmesi. Canlı verinin uçuş planlama ekipleri ile pilotlara zamanında ulaştırılması, araştırma modelini kullanılabilir bir hizmete dönüştüren aşamayı oluşturuyor. Geniş test, Google’ın havacılık sektörüne sunduğu tahmin altyapısının ölçeklenme potansiyeline dair yeni veri sağlayacak.

Genişletilmiş testin ana çıktısı, yüzde 40’lık ilk tahminin daha büyük örneklemde korunup korunmadığı ve rota değişikliklerinin günlük uçuş planına ne ölçüde uyduğu olacak. Yakıt farkı ile operasyon kısıtları da ticari ölçeklenme hesabına girecek. Sonraki ölçümler Cathay Pacific’in Asya ve transpasifik ağından toplanacak.