Vergi denetimlerinde 354,2 milyar TL’lik fark: Matrah tespitleri ikiye katlandı

Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu’nun (VDK) yılın ilk yarısında yürüttüğü inceleme, izaha davet, beyanname gözetimi ve teftiş çalışmaları sonucunda ortaya çıkan matrah farkı ile azaltılan zararların toplamı 354,2 milyar TL’ye ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde 225,5 milyar TL olan toplam, yıllık bazda yaklaşık yüzde 57 arttı.

Denetimlerin en büyük bölümünü doğrudan vergi incelemeleri oluşturdu. İlk altı ayda 33.455 mükellef incelenirken 101.301 rapor düzenlendi. İncelemelerde 265,2 milyar TL matrah farkı tespit edildi; tarhı önerilen vergi ile kesilmesi önerilen cezaların toplamı ise 186,6 milyar TL’nin üzerine çıktı.

Vergi incelemelerindeki matrah farkı yüzde 96 arttı

VDK verilerine göre doğrudan vergi incelemelerinde belirlenen 265,2 milyar TL’lik matrah farkı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 96,65 yükseldi. Doğrudan incelemeler böylece ilk yarıda açıklanan 354,2 milyar TL’lik toplam farkın en büyük bölümünü oluşturdu.

Vergi müfettişlerinin hazırladığı raporlarda tarhı önerilen vergi ve kesilmesi önerilen cezaların toplamı 186,6 milyar TL’yi geçti. Söz konusu rakam tahsil edilmiş bir kamu geliri değil; incelemeler sonucunda idare tarafından tarh edilmesi veya uygulanması önerilen vergi ve ceza tutarını ifade ediyor.

İzaha davetle 35,4 milyar TL matrah artışı sağlandı

Vergi Denetim Kurulu, risk analizlerinde uyumsuzluk tespit edilen bazı mükellefler için doğrudan inceleme başlatmak yerine izaha davet mekanizmasını da kullandı. Mükelleflerin açıklama ve düzeltmeleri sonucunda beyan edilen matrahlar toplam 35,4 milyar TL artırıldı.

İzaha davet kapsamında artırılan vergi tutarı 3,05 milyar TL olarak kaydedildi. Uygulama, belirlenen vergisel risk hakkında mükelleften açıklama istenmesine ve gerekli şartların oluşması halinde beyanların inceleme süreci başlamadan düzeltilmesine imkan tanıyor.

36 bin mükellefe beyanname gözetim yazısı gönderildi

Nisan ayında devreye alınan beyanname gözetim programında ise 36.015 mükellefe bilgilendirme ve gözetim yazısı gönderildi. Program sonunda beyan edilen matrahlar 21,8 milyar TL artırılırken, mükelleflerin bildirdiği zararlar 23,3 milyar TL azaltıldı.

Gözetim programındaki matrah artışları ve zarar düzeltmeleri de VDK’nin açıkladığı 354,2 milyar TL’lik toplam hesaplamaya dahil edildi.

36 ilde 761 adreste fiili envanter yapıldı

Risk analizlerinin yanında saha denetimleri de sürdürüldü. Yılın ilk yarısında 36 ilde toplam 761 adreste fiili envanter ve sayım çalışması gerçekleştirildi.

Çalışmalarda işletmelerin stokları, muhasebe kayıtları ve fiili durumları karşılaştırıldı. Dijital risk analizlerinden elde edilen sonuçlar da saha denetimlerinin hangi mükellef ve faaliyet alanlarında yoğunlaştırılacağının belirlenmesinde kullanıldı.

Şimşek: Risk analizi ve gönüllü uyum birlikte kullanılacak

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede risk analizine dayalı vergi incelemeleri, izaha davet ve beyanname gözetimi gibi araçların birlikte kullanıldığını belirtti.

Şimşek, denetim politikasında gönüllü uyumu artıran ve mükelleflerin vergisel yükümlülüklerini kendiliğinden düzeltmesine imkan veren önleyici mekanizmaların da uygulanmaya devam edeceğini ifade etti.

İkinci yarıda risk odaklı denetimler devam edecek

Vergi Denetim Kurulu yılın ikinci yarısında da risk analizi, izaha davet, beyanname gözetimi ve saha denetimlerini birlikte yürütmeyi planlıyor. Beyan edilen gelir ile ekonomik faaliyet arasında uyumsuzluk bulunan işlemler ve kayıt dışılık riski yüksek alanlar denetim programında öncelikli başlıklar arasında yer alacak.

Yıl sonu verileri açıklandığında ilk altı ayda 265,2 milyar TL’ye ulaşan doğrudan inceleme kaynaklı matrah farkının hangi seviyeye çıktığı ve 186,6 milyar TL’yi aşan vergi-ceza önerisinin yılın ikinci yarısında nasıl değiştiği netleşecek.