ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki yeraltı nükleer tesislerine ilişkin yeni açıklamaları, Orta Doğu’da askeri gerilimin yeniden tırmanabileceği endişesini gündeme getirdi. Trump, Pickaxe Mountain olarak bilinen dağlık bölgedeki tesisi vurma ihtimalinden söz etti. Aynı gün petrol piyasasında yükseliş hızlandı; Brent petrol 110 dolar sınırına kadar tırmandı.
Ancak ortada ilan edilmiş yeni bir saldırı kararı bulunmuyor. Trump’ın 15 Ekim akşamı Newsmax’e verdiği röportajda anlattığı olası askeri seçenekler ile petrol fiyatlarındaki hareket, 16 Ekim’de iki ayrı önemli gelişme olarak öne çıktı. Fiyatları etkileyen tek unsur bu açıklama değildi; Hürmüz Boğazı çevresindeki tanker güvenliği ve bölgedeki arz kesintileri de yatırımcıların gündeminde.
Trump’ın hedef gösterdiği Pickaxe Mountain neresi?
İngilizcede Pickaxe Mountain adıyla anılan, Türkçeye Kazma Dağı olarak çevrilen bölge, İran’ın Natanz yakınındaki yeraltı nükleer faaliyetleriyle ilişkilendiriliyor. Washington yönetimi, İran’ın nükleer kapasitesinin önemli unsurlarının derin yeraltı yapılarında bulunduğunu öne sürüyor. Tesisin teknik özelliklerine ve içeride nelerin bulunduğuna ilişkin kamuoyuna açık bilgiler ise sınırlı.
Trump, röportajında ABD’nin bu bölgeyi değerlendirdiğini ve gerekirse saldırı düzenlenebileceğini söyledi. Bir kara harekâtı planladığını açıklamadı. Bu sözler, kesinleşmiş bir operasyon takviminden çok yeni bir askeri seçeneğin kamuoyu önünde dile getirilmesi anlamına geliyor.
MOAB gerçekten nükleer bomba mı?
Trump’ın sözlerinde adı geçen GBU-43/B MOAB, yaklaşık 9,5 ton ağırlığında, son derece güçlü fakat nükleer olmayan bir bomba. Kamuoyunda “bombaların anası” olarak biliniyor. Trump silahın gücünü anlatırken onu küçük bir nükleer bombaya benzetti; hemen ardından nükleer olmadığını ve İran’a karşı nükleer silah kullanmayı düşünmediğini belirtti.
MOAB’ın büyüklüğü, yerin çok derinindeki her hedefi mutlaka imha edebileceği anlamına gelmiyor. Patlama etkisinin büyük bölümü yüzeyde ortaya çıktığı için dağın altındaki korunaklı yapıların ne ölçüde zarar görebileceği tartışmalı. Ayrıca Trump, bu bombanın İran’a karşı kullanılmasına onay verildiğini açıklamadı. Bu nedenle olası askeri planlarla gerçekleşmiş bir saldırıyı birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Brent petrol neden 110 dolar sınırına yükseldi?
Petrol fiyatlarında 16 Ekim’de belirgin bir yükseliş yaşandı. Brent vadeli işlemlerde 109 doların üzerine çıkarak 110 dolar eşiğine yaklaştı. Gün içindeki fiyat hareketi, İran’a yönelik olası yeni saldırıların yanı sıra bölgede devam eden fiziki arz riskleriyle birlikte değerlendiriliyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlerin güvenliği kritik. Bölgede bir saldırı yaşanması veya petrol sevkiyatının yeniden yavaşlaması, piyasaya ulaşan varil miktarını azaltabilir. Buna Suudi Arabistan çevresindeki güvenlik sorunları ve Rusya’daki rafineri saldırıları da eklenince, petrol alıcıları yeni bir kesintiye karşı daha yüksek fiyat ödemeye razı olabiliyor.
Bu hareketin tamamını Trump’ın tek bir röportajına bağlamak doğru olmaz. Zaten petrolde gün içi fiyatlar, diplomatik açıklamalar ve sahadaki gelişmelere bağlı olarak hızla değişebiliyor. 110 dolar bölgesi bu nedenle sabit bir kapanış fiyatı değil, gün içinde yaklaşılan önemli bir seviye olarak okunmalı.
Canlı emtia verisi Brent petrol fiyatı ve grafiği Brent petrolün güncel seviyesini ve fiyat hareketlerini inceleyin. Fiyatı incele →İran konusunda birkaç haftada değişen söylem
ABD ile İran arasındaki açıklamalar son haftalarda petrolün yönünü birkaç kez değiştirdi. Eylül sonunda Washington’ın yaptırımlarda esneklik gösterebileceğine ilişkin haberlerin ardından Brent 97 dolar bölgesine kadar gerilemişti. Bugün konuşulan konu ise nükleer tesislere yönelik yeni bir saldırı ihtimali. İki gelişme arasındaki fark, petrol fiyatının neden siyasi haber akışına bu kadar duyarlı olduğunu gösteriyor.
Petrol piyasasının bundan sonraki seyri yalnızca Washington’dan gelecek açıklamalara bağlı olmayacak. İran’la diplomatik temasların sürüp sürmediği, Hürmüz’den gerçekleşen sevkiyatlar ve bölgedeki enerji tesislerinin güvenliği fiyat üzerinde belirleyici olmaya devam edecek. Olası bir saldırı henüz kesinleşmediği için siyasi açıklamalarla gerçek arz kayıplarını ayrı değerlendirmek gerekiyor.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.