Perakende Satışlar Yüzde 11,8 Arttı, Ticaret Hacmi Geriledi

Türkiye’de perakende satışlar Haziran 2026’da geçen yılın aynı ayına göre yüzde 11,8 arttı. Buna karşılık toplam ticaret satış hacmi yüzde 4,5 geriledi. İlk bakışta çelişkili görünen iki veri, tüketici alışverişinin canlı kalmasına rağmen otomotiv ve toptan ticaretin aynı gücü taşımadığını gösteriyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin ticareti ile onarımını kapsayan satış hacmi yıllık yüzde 13,8 azaldı. Toptan ticaretteki kayıp yüzde 9,4 olurken perakende tarafı genel görünümden ayrıştı.

Perakende satışlar hangi ürünlerde yükseldi?

Perakendedeki büyümenin dağılımı, alışveriş eğiliminin temel tüketimle sınırlı kalmadığını ortaya koydu. Bilgisayar, kitap ve iletişim aygıtlarında satış hacmi yıllık yüzde 28,8 artarak incelenen gruplar arasındaki en güçlü yükselişi kaydetti.

Posta veya internet üzerinden yapılan satışların hacmi yüzde 22,4 büyüdü. Otomotiv yakıtı hariç gıda dışı ürünlerde yüzde 17,6, tıbbi ürünler ve kozmetik grubunda yüzde 16,9 artış görüldü. Tekstil, giyim ve ayakkabıda büyüme ise yüzde 3,9 ile daha sınırlı kaldı.

Bu dağılım, perakende büyümesinin önemli bölümünün teknoloji, çevrim içi alışveriş ve kişisel bakım gibi alanlardan geldiğini gösteriyor. Özellikle internet satışlarının yüzde 20’nin üzerindeki artışı, harcamaların yalnızca miktarını değil, kullanılan satış kanalını da değiştiren daha kalıcı bir eğilime işaret ediyor.

Ticaret hacmi neden yüzde 4,5 düştü?

Toplam ticaret endeksinde perakendenin yanı sıra çok daha büyük ölçekli toptan satışlar ve motorlu taşıt ticareti de bulunuyor. Bu iki alandaki sert daralma, perakendedeki çift haneli büyümeyi dengeleyerek toplam endeksi aşağı çekti.

Aylık veriler de sektörler arasındaki ayrışmanın sürdüğünü gösterdi. Haziranda toplam ticaret satış hacmi mayısa göre yüzde 1,9 arttı. Toptan ticaret yüzde 4 büyürken perakende satış hacmi yüzde 0,7 yükseldi. Motorlu taşıt ticaretinde ise aylık yüzde 5,7’lik düşüş yaşandı.

Dolayısıyla yıllık daralmanın bütün ticaret faaliyetlerine yayıldığını söylemek doğru değil. Toptan ticaret geçen yılın altında kalsa da haziranda bir önceki aya göre toparlandı. Otomotiv tarafında ise hem yıllık hem aylık görünüm zayıf kaldı.

Ciro yükselirken satış hacmi nasıl düşebiliyor?

Haziran ayında sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörlerini kapsayan toplam ciro endeksi yıllık yüzde 25,8 arttı. Yalnızca ticaret sektörünün cirosundaki artış yüzde 23,5 oldu. Ticaret satış hacminin aynı dönemde yüzde 4,5 gerilemesi ise parasal büyüklük ile satılan mal miktarının farklı yönlere gidebildiğini gösterdi.

Ciro cari fiyatlarla elde edilen geliri, satış hacmi ise fiyat etkisinden arındırılmış hareketi izliyor. Fiyatların yükseldiği bir ortamda işletmelerin kasasına giren nominal tutar artarken satılan ürün miktarı azalabilir. Bu yüzden yüzde 23,5’lik ticaret cirosu artışı, sektörün reel olarak aynı oranda büyüdüğü şeklinde okunmamalı.

Verinin ekonomi açısından verdiği mesaj ne?

Haziran tablosu, iç talebin tamamen kaybolmadığını fakat sektörler arasında eşit dağılmadığını gösteriyor. Teknoloji ürünleri, internet alışverişi ve kişisel bakım perakendeyi desteklerken otomotiv ile işletmeler arası toptan ticaret zayıf kaldı.

Bundan sonraki verilerde perakendedeki çift haneli yıllık artışın korunup korunamayacağı, otomotivdeki düşüşün kalıcı olup olmadığı ve toptan ticarette başlayan aylık toparlanmanın devam edip etmeyeceği belirleyici olacak. Perakende büyümesi yavaşlarken toptan satışlar güçlenirse ticaretteki ayrışma azalabilir. Mevcut tablo ise tüketici alışverişi ile ticaretin genel yönünün henüz aynı çizgide buluşmadığını söylüyor.