Nepal hükümeti, Çin sınırındaki dağlık bölgeleri vuran yıkıcı selin ardından yeniden inşa için 4 milyar ila 5 milyar dolara ihtiyaç duyulabileceğini açıkladı. Maliye Bakanı Swarnim Wagle, rakamın ilk tahmin olduğunu ve kapsamlı hasar tespitinin sürdüğünü söyledi. Nihai maliyet; ulaşım, enerji, eğitim, sağlık ve konut kayıpları sayıldıkça değişebilir.
26 Ağustos’ta meydana gelen buzul çökmesi, kaya, buz, çamur ve enkazdan oluşan büyük bir kütleyi Himalaya nehir sistemlerine taşıdı. Nepal ile Çin’in Tibet bölgesindeki yerleşimler ağır zarar görürken Nepal tarafında yollar, köprüler ve hidroelektrik santralleri kullanılamaz hale geldi. Afetin büyüklüğü, acil yardım harcamalarının ardından kamu bütçesini uzun süreli bir yeniden inşa programıyla karşı karşıya bırakıyor.
İçindekiler
İlk öncelik ulaşım ve enerji hatlarını açmak
Nepalli yetkililere göre sel bölgesinde yaklaşık iki düzine köprü yıkıldı. Hükümet, ulaşım ve iletişimin erken aşamada yeniden kurulabilmesi için Hindistan ile Çin’den geçici Bailey köprüleri ve teknik ekipman talep etti. Dağlık arazide alternatif güzergâhların sınırlı olması, tek bir köprünün kaybını yerel ticaret, gıda tedariki ve yardım sevkiyatı için daha ağır bir soruna dönüştürüyor.
Hidroelektrik tesislerindeki hasar da yeniden inşa hesabının büyük kalemlerinden biri olabilir. Bazı çalışanların santral tünellerinde mahsur kalmış olabileceği bildirildi. Nepal yönetimi, tünel kurtarma ekipmanı ile bu alanda uzman desteğine ihtiyaç duyduğunu açıkladı. Tesislerin ne kadar süre devre dışı kalacağı belirlenmeden enerji arzındaki kayıp ve onarım maliyeti kesinleşmeyecek.
Elektrik üretimindeki kesinti yalnız hasarlı bölgeyi etkilemiyor. Şebekeye bağlı santrallerin durması haneler ve işletmeler için arz sorununa, enerji şirketleri için gelir kaybına yol açabilir. Yeniden yapım programının hangi bölümünün bütçeden, dış kredilerden veya hibelerden karşılanacağı henüz açıklanmadı.
Hasar tespiti 4–5 milyar dolarlık hesabı değiştirebilir
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu, en az 93 bin kişinin doğrudan etkilendiğini ve acil yardıma ihtiyaç duyduğunu bildirdi. Dünya Sağlık Örgütüne göre altı sağlık tesisi zarar gördü, sekiz sağlık çalışanından haber alınamıyor. Yerinden edilen nüfusun barınma, temiz su ve sağlık hizmeti ihtiyacı, fiziki altyapı onarılmadan önce karşılanması gereken harcamalar arasında.
Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, ülkenin genel arama-kurtarma çalışmalarını kendi ekipleriyle sürdürebildiğini; tünel operasyonları, DNA testi, cenazelerin uzun süre korunması ve yıkılan bağlantıların açılması gibi uzmanlık alanlarında dış desteğe ihtiyaç duyduğunu söyledi. Hindistan, Çin, ABD, İngiltere, Japonya, Güney Kore, Sri Lanka ve Bangladeş yardım teklifinde bulunan ülkeler arasında yer aldı.
Finansman planı kesin hasar raporundan sonra hazırlanacak
Yeniden inşa maliyeti ile afetin ekonomik kaybı aynı hesap değil. Köprü, yol ve santrallerin yeniden yapım bedeli doğrudan harcamayı ifade ederken üretim kesintisi, kapanan işletmeler, turizm kaybı ve aksayan ticaret daha geniş ekonomik maliyeti oluşturuyor. Wagle’nin açıkladığı 4–5 milyar dolarlık aralık şimdilik yeniden inşa ihtiyacına ilişkin ön tahmin niteliğinde.
Hükümetin önündeki ilk mali karar, acil yardım ile kalıcı altyapı yatırımlarını ayrı bütçe kalemlerine dönüştürmek olacak. Hasar tespit ekiplerinin hazırlayacağı rapor; hangi projelerin önce başlayacağını, dış finansman ihtiyacını ve bağışçı ülkeler ile çok taraflı kuruluşlardan talep edilecek kaynağın büyüklüğünü netleştirecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.