Fed, Banka Sermaye Tamponundaki Oynaklığı Yarıya İndirecek

ABD Merkez Bankası’nın kesinleştirdiği düzenleme, bankaların stres testinden doğan sermaye gereksiniminin yürürlük tarihini de değiştirecek. Yeni tampon 1 Ekim yerine takip eden yılın 1 Ocak günü uygulanacak; bankalara sonuçla yeni gereksinim arasındaki uyum süresi üç ay daha uzayacak. Fed’in yıllık stres testi, büyük bankaların ağır bir durgunluk senaryosunda ne kadar zarar yazabileceğini ve kredi vermeyi sürdürmek için yeterli sermayeyi koruyup koruyamayacağını ölçüyor. Testten çıkan tahmini kayıp, her banka için asgari sermayeye eklenen stres sermayesi tamponunun hesaplanmasında kullanılıyor.

İki testin ortalaması alınacak

Mevcut sistemde tek bir yılın sonucu, senaryodaki ve modeldeki değişiklikler nedeniyle bankanın sermaye tamponunu bir yıldan diğerine sert biçimde oynatabiliyor. Kesinleşen yöntemde son iki yıllık test sonuçları ortalanacak. Fed, bu hesabın tamponlardaki yıllık değişkenliği yaklaşık yüzde 50 azaltacağını tahmin ediyor. Düzenleyici kurum, yeni yöntemin bankacılık sisteminin toplam sermaye seviyesini kayda değer ölçüde düşürmesini veya artırmasını beklemiyor. Değişiklik daha çok gereksinimin hangi yıllara nasıl dağıldığını etkiliyor. Zayıf bir test sonucu sermaye hesabına girmeye devam edecek, ancak etkisi tek yılda yoğunlaşmak yerine iki testin ortalamasına yansıyacak.

Model ve senaryolar kamu görüşüne açılacak

Reformun ikinci ayağı şeffaflık. Fed, stres testinde kullanılan modellerde yapılacak önemli değişiklikler ile varsayımsal ekonomik daralma senaryoları hakkında kamu görüşü alacak. Model denklemleri, değişkenler, katsayılar, temel varsayımlar ve karar gerekçeleri daha ayrıntılı biçimde yayımlanacak. Bankalar uzun süredir testin sermaye sonucunu üreten yöntemlerin yeterince açık olmadığını, yıllar arasındaki büyük farkların bilanço ve temettü planlamasını zorlaştırdığını savunuyordu. Daha erken açıklama ve görüş süreci, bankaların hangi risklerin sermaye hesabını yükselttiğini önceden değerlendirmesine imkân verecek. Buna karşılık yayımlanacak ayrıntıların bankaların modeli kendi lehlerine yönlendirmesine yol açmaması, denetim tasarımının hassas noktası olmaya devam ediyor. Fed’in Haziran 2026 testinde incelenen 32 büyük bankanın tamamı asgari sermaye oranlarının üzerinde kalmıştı. Kurumun senaryosunda işsizlik yüzde 10’a çıkıyor, konut fiyatları yüzde 30, ticari gayrimenkul fiyatları yüzde 39 düşüyordu. Bankalar toplam 708 milyar doları aşan varsayımsal zarara rağmen ortak sermaye oranlarını yasal sınırların üstünde tutmuştu. Hazirandaki sonuçlar 2026 sermaye gereksinimlerini değiştirmedi. Fed, kamu görüşü alınmış modeller kullanılana kadar mevcut tamponların korunmasına karar vermişti. Yeni düzenleme bu geçişin hesap yöntemini oluşturuyor. Dolayısıyla yüzde 50’lik oran, bankaların tutacağı sermayenin yarıya düşeceği anlamına gelmiyor; azaltılması beklenen unsur, gereksinimin yıldan yıla gösterdiği dalgalanma.

Bankaların sermaye planlaması daha öngörülebilir olacak

İki yıllık ortalama, bir bankanın temettü ve pay geri alımı kapasitesini dolaylı biçimde etkileyebilir. Tamponun bir yıl içinde aniden yükselme ihtimali azaldığında yönetimler dağıtılabilir sermayeyi daha uzun bir takvimle planlayabilecek. Aynı mekanizma, kötüleşen sonucun sermaye gereksinimine tam olarak yansımasını da ikinci yıla yayacak. Piyasa etkisi banka bazında aynı olmayacak. Son iki testten birinde yüksek, diğerinde düşük kayıp üreten kurumlar ortalamadan daha fazla yararlanabilir. Art arda iki zayıf sonuç alan bir bankada ise yeni yöntem koruma sağlamayacak. Bu ayrım, yatırımcıların yalnız sektör genelindeki sermaye toplamına değil, her bankanın önceki test performansına bakmasını gerektiriyor. Kuralların 2027 stres testine yönelik ayrıntılı uygulaması, model açıklamaları ve yıllık senaryo takvimiyle netleşecek. Banka bazında ilk yeni tamponlar açıklandığında, iki yıllık ortalamanın mevcut gereksinimlere kıyasla hangi kurumlarda artış veya düşüş yarattığı görülebilecek.