Çin BRICS İçin Yapay Zekâ ve Özel Ekonomik Bölge Önerdi

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Yeni Delhi’deki BRICS zirvesinin kapanış oturumunda teknoloji, yatırım ve hizmet ticaretini kapsayan üç yeni öneri açıkladı. Çin, BRICS Açık Kaynak Yapay Zekâ Alanı kurulmasına öncülük edecek. Şi ayrıca özel ekonomik bölgeler arasında ortaklık kurulmasını ve 2027’de Çin’de bir BRICS Hizmet Ticareti Forumu düzenlenmesini önerdi.

Cumartesi günkü ortak bildiri tarifeler, ticaret ve Orta Doğu’daki gerilim hakkında siyasi mesajlar taşımıştı. Pazar günkü oturumda ise iş birliğinin hangi araçlarla uygulanabileceğine ilişkin daha somut başlıklar gündeme geldi. Açıklanan öneriler henüz bağlayıcı bir anlaşma niteliğinde değil. Üye ülkelerin kapsam, finansman ve yönetişim ayrıntılarında uzlaşması gerekecek.

Açık kaynak yapay zekâ alanını Çin kuracak

Şi’nin açıkladığı yapay zekâ girişimi, büyük dil modelleri ve model eğitimi alanlarında BRICS ülkeleri arasında ortak çalışma zemini oluşturmayı amaçlıyor. Çin’in projeye öncülük edeceği belirtildi ancak katılımcı kurumlar, veri paylaşım kuralları, hesaplama kapasitesi ve takvim açıklanmadı.

Açık kaynak vurgusu, yapay zekâ geliştirme maliyetlerinin hızla yükseldiği bir dönemde önem kazanıyor. Model eğitimi için gereken çip, veri merkezi ve elektrik yatırımları birçok gelişmekte olan ülkenin tek başına karşılamakta zorlanacağı büyüklüklere ulaştı. Ortak altyapı kurulması halinde BRICS üyeleri araştırma maliyetlerini paylaşabilir. Fikri mülkiyet, veri güvenliği ve ihracat kontrolleri ise teklifin önündeki başlıca müzakere alanları olacak.

Şi, sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarlı tutulmasını ve BRICS içinde daha bütünleşik bir pazar geliştirilmesini de istedi. Çin’in önerisi teknoloji iş birliğini mal ticaretinden ayırmıyor. Yapay zekâ altyapısında kullanılan donanım, enerji ve bulut hizmetleri aynı tedarik zincirinin parçaları olarak ele alınıyor.

Özel ekonomik bölge ortaklığı ticarete bağlanacak

Özel ekonomik bölge önerisi, farklı ülkelerde vergi, gümrük ve yatırım teşvikleriyle faaliyet gösteren üretim merkezleri arasında daha düzenli bağlantı kurulmasını hedefliyor. Henüz ortak bir teşvik modeli veya katılımcı bölge listesi açıklanmadı. İlk aşamada bilgi paylaşımı, yatırım eşleştirmesi ve şirketlerin birden fazla BRICS ülkesinde üretim ağı kurmasını kolaylaştıracak uygulamalar üzerinde durulması bekleniyor.

Çin’in 2027’de ev sahipliği yapacağı hizmet ticareti forumu da finans, lojistik, yazılım ve profesyonel hizmetler için ayrı bir müzakere kanalı açabilir. Forum önerisi, BRICS dönem başkanlığının 2027’de Çin’e geçmesiyle aynı takvime denk geliyor.

BRICS bugün Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’dan oluşan ilk grubun ötesine geçmiş durumda. İran, Endonezya, Mısır, Etiyopya ve Birleşik Arap Emirlikleri tam üyeler arasında yer alıyor. On ortak ülkenin de dahil olduğu daha geniş yapı, Asya, Afrika, Latin Amerika ve Orta Doğu’daki ekonomileri aynı masada buluşturuyor.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, BRICS içinde geliştirilen çözümlerin diğer Küresel Güney ülkelerinde de uygulanabilir olması gerektiğini söyledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise üyelerin ekonomik üstünlüklerini bir araya getirecek yöntemler bulunmasını istedi. Çin’in yapay zekâ alanı ve hizmet ticareti forumu için ilk ayrıntıları 2027 dönem başkanlığı hazırlıkları sırasında açıklaması bekleniyor.