Avrupa Birliği (AB), Türkiye’den ithal edilen belirli soğuk haddelenmiş yassı çelik ürünlerine %3 ile %7,8 arasında kesin antidamping vergisi getirdi. Avrupa Komisyonunun 16 Kasım’da duyurduğu karar, 17 Kasım’da yürürlüğe girecek. Vergi bütün Türk çeliğine aynı oranda uygulanmayacak: Tatmetal için %3, Borçelik için %7,8, soruşturmada iş birliği yapan diğer Türk üreticiler için %4,9 oranı öngörülüyor. Komisyonun açıkladığı verilere göre ilgili ürün grubunda Türkiye’den AB’ye yapılan ithalatın değeri yaklaşık 240 milyon avro.
Karar Türkiye ile birlikte Hindistan, Japonya, Tayvan ve Vietnam’ı kapsıyor. En yüksek oran %27,9 ile Japonya’ya uygulanırken Türkiye’nin oranları daha düşük seviyede kaldı. Bununla birlikte verginin ihracat fiyatına etkisi, ilgili ürünü hangi şirketin ürettiğine ve AB’deki ithalatçının maliyeti nasıl karşılayacağına göre değişebilecek.
Hangi Türk üreticiye ne kadar vergi uygulanacak?
Türkiye’den ürün tedarik eden AB ithalatçıları açısından en önemli ayrıntı, üreticiye göre belirlenen farklı oranlar. Soruşturma sürecinde Tatmetal ve Borçelik, Komisyonun hesaplamalarındaki bazı yöntemlere itiraz etti. Ekim ayında duyurulan revizyonla daha önce önerilen oranlar düşürüldü; 16 Kasım’da kesin vergi aralığı açıklandı.
| Türkiye’deki üretici grubu | Kesin vergi | Revizyon öncesi oran |
|---|---|---|
| Tatmetal Çelik | %3,0 | %5,6 |
| Borçelik Çelik | %7,8 | %9,7 |
| İş birliği yapan diğer üreticiler | %4,9 | %7,3 |
| Diğer Türk üreticiler | %7,8 | %9,7 |
Özellikle Tatmetal için verginin ilk hesaplamalara göre 2,6 yüzde puan, Borçelik için 1,9 yüzde puan düşürülmesi dikkat çekiyor. Bu indirimler verginin kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Ayrıca tabloda adı geçen şirketlerin borsada işlem gören diğer çelik şirketleriyle aynı tüzel kişilik olduğu varsayılmamalı; kararın bir BIST şirketine doğrudan etkisi, o şirketin gerçekten kapsam dahilindeki ürünü AB’ye satıp satmadığına bağlı.
AB diğer ülkelere hangi oranları getirdi?
Komisyonun kesin kararına göre Hindistan için %9,5, Japonya için %27,9, Tayvan için %20,7–%27 ve Vietnam için %16 oranları uygulanacak. Bu farklılık, Türkiye’deki üreticilerin AB pazarında yalnızca yerli Avrupalı çelikçilerle değil aynı zamanda farklı vergi yükleriyle karşılaşan Asyalı tedarikçilerle de rekabet edeceği anlamına geliyor. Ancak daha düşük antidamping oranının tek başına Türk çeliğini en ucuz seçenek yapacağı söylenemez; üretim maliyeti, nakliye, teslim süresi ve diğer ticaret önlemleri de belirleyici.
Komisyonun verdiği ithalat rakamlarında Tayvan 345 milyon avroyla beş ülke arasında ilk sırada. Hindistan 282 milyon avro, Türkiye 240 milyon avro, Japonya 180 milyon avro, Vietnam ise 125 milyon avroyla onu izliyor. AB’nin ilgili ürün grubundaki toplam ithalatı 1 milyar 775 milyon avro. Türkiye’nin payı bu toplamın yaklaşık %13,5’i.
Hindistan ekonomi göstergeleri ve Japonya ekonomi verileri sayfalarımızda iki rakip ekonominin büyüklük, dış ticaret ve diğer makroekonomik verileri incelenebilir. Bu sayfalardaki ülke geneli ihracat rakamları, antidamping kararının kapsadığı soğuk haddelenmiş çelik ithalatıyla aynı kapsamda değil.
240 milyon avroluk ihracat tamamen kaybedilecek mi?
Hayır. 240 milyon avro, Komisyonun soruşturma kapsamında verdiği Türkiye kaynaklı ithalat değeridir; vergi nedeniyle kaybedilecek satış tutarı değil. Antidamping vergisi, ilgili ürünün AB’ye girişindeki maliyeti yükseltir. Alıcıların başka tedarikçilere yönelmesi, satıcıların fiyat indirimine gitmesi veya maliyetin bir kısmının ithalatçı tarafından karşılanması gibi farklı sonuçlar doğabilir.
Burada ürün kapsamını doğru okumak önemli. Karar, belirli soğuk haddelenmiş, kaplanmamış yassı demir ve çelik ürünleriyle ilgili. Paslanmaz çelik ve bazı özel elektrik çeliği gibi ürün grupları aynı soruşturmanın dışında. Bu nedenle ‘AB Türk çeliğine genel vergi koydu’ ifadesi bütün demir-çelik ihracatını kapsıyormuş izlenimi yaratır.
Komisyonun soruşturmasında dikkat çeken yeni yöntem
AB, soruşturmada ilk kez bazı ülkeler için ‘özel piyasa koşulları’ (Particular Market Situations) tespit edildiğini vurguladı. Bu tespit Türkiye için değil, Hindistan ve Tayvan için yapıldı. Hindistan’da demir cevheri fiyatlarını etkileyen devlet tedbirleri, Tayvan’da ise Çin kaynaklı yüksek kapasite ve ithalat baskısının iç piyasa fiyatlarını bozması gerekçe gösterildi.
Bu tür koşullarda Komisyon, ihracat fiyatıyla karşılaştıracağı normal değeri belirlerken ilgili ülkenin iç satış fiyatlarını doğrudan kullanmak yerine mevzuatın izin verdiği hesaplama yöntemlerine başvurabiliyor. Böylece karar yalnızca belirli çelik ürünlerini değil, gelecekteki ticaret savunma soruşturmalarında kullanılabilecek yöntemleri de ilgilendiriyor.
Türk çelik sektörü için sıradaki kritik başlık
AB’deki soğuk haddelenmiş çelik pazarı yaklaşık 23,2 milyar avro büyüklüğünde. Komisyon, AB içi üretimin 12 üye ülkede yapıldığını ve 8.600’den fazla istihdam sağladığını bildiriyor. Yeni vergilerin amacı, AB üreticilerinin haksız fiyat rekabetinden zarar görmesini önlemek. Ancak kararın Türk şirketlerinin kârlılığına etkisini görmek için hangi ihracatçıların ne kadar ürünü AB’ye sevk ettiğini ve yeni vergi sonrasında fiyat anlaşmalarının nasıl değiştiğini izlemek gerekiyor.
Önümüzdeki dönemde özellikle üretici bazında ihracat fiyatları, AB siparişlerinin seyri ve BIST’te faaliyet gösteren çelik şirketlerinin konuya ilişkin olası KAP açıklamaları önemli olacak. Kesin vergilerin yürürlüğe girmesi tek başına bütün Türk çelik şirketlerinin aynı oranda gelir kaybedeceğini göstermiyor.
Kararın ana oranları ve ithalat verileri Avrupa Komisyonunun 16 Kasım tarihli resmî duyurusunda yer alıyor.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.