Ev içi emeğini ücret almadan sürdürenler ile çocuk, yaşlı, engelli veya bakıma ihtiyaç duyan kişilere bakım sağlayanların sosyal güvenlik sistemine dahil edilmesini öngören kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde gündemde. 40 maddelik düzenlemede, kapsama giren ev emekçileri ve bakım verenlerin uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor.
“Ev Emekçileri, Bakım Verenler, Ev İşçileri, Bakım Hakkı ve Kamusal Bakım Hizmetleri Hakkında Kanun Teklifi” 6 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. 2/3798 esas numarasıyla kayda alınan teklif halen Plan ve Bütçe Komisyonunda bulunuyor. Dolayısıyla düzenleme henüz yasalaşmış değil ve mevcut emeklilik şartlarında bu teklif kaynaklı bir değişiklik yürürlüğe girmiş durumda değil.
İçindekiler
- Primlerin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor
- Kimler düzenlemenin kapsamında olacak?
- Geçmişte sigortasız geçen süreler borçlanılabilecek
- Genel sağlık sigortası da teklif kapsamında
- Ev işçileri İş Kanunu kapsamına alınmak isteniyor
- Bakım verenlere geçici bakım desteği de gündemde
- Teklif şu anda hangi aşamada?
Teklif, kapsama giren ev emekçileri ve bakım verenlerin uzun vadeli sigorta ile genel sağlık sigortası primlerinin Hazine tarafından karşılanmasını öngörüyor.
Ücretsiz ev içi emek ve bakım nedeniyle sigortasız geçen dönemler için borçlanma hakkı teklif kapsamında yer alıyor.
Teklif 6 Ağustos'ta TBMM'ye sunuldu ve halen Plan ve Bütçe Komisyonunda bulunuyor.
Primlerin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor
Teklifin sosyal güvenlik bölümündeki en önemli düzenlemelerden biri prim ödemelerine ilişkin. Metnin 17. maddesinde, ev emekçileri ve bakım verenlerin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortasına ilişkin primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor.
Düzenleme mevcut haliyle yasalaşırsa ücretsiz ev içi emek veren kişinin sosyal güvenlik sistemine dahil olması için gerekli temel prim yükünün kamu tarafından üstlenilmesi amaçlanıyor. Sigortalının daha yüksek bir emekli aylığı için kendi isteğiyle ek prim ödeyebilmesine de imkan tanınması planlanıyor.
Kimler düzenlemenin kapsamında olacak?
Kanun teklifinde ev emekçisi; herhangi bir ücret karşılığı olmaksızın kendi hanesinde ev içi emek ve bakım faaliyetlerini sürekli biçimde yerine getiren kişiler üzerinden tanımlanıyor. Çocuk, yaşlı, engelli, hasta veya başka bir nedenle bakıma ihtiyaç duyan bireylere bakım sağlayan kişiler de düzenlemenin kapsamına giriyor.
Teklif yalnızca kamuoyunda yaygın kullanılan ifadeyle “ev kadınlarını” kapsamıyor. Ücretsiz bakım emeği sunanlar ile ücret karşılığında ev hizmetlerinde çalışan ev işçilerine ilişkin iş hukuku ve sosyal güvenlik hükümleri de aynı metinde düzenleniyor.
TBMM’deki düzenleme şu anda bir kanun teklifidir. Prim ödemeleri, borçlanma veya yeni emeklilik hakları bugün itibarıyla başlamış değildir. Uygulamanın yürürlüğe girebilmesi için yasama sürecinin tamamlanması gerekir.
Geçmişte sigortasız geçen süreler borçlanılabilecek
Teklifte dikkat çeken ikinci başlık geçmişe dönük borçlanma hakkı. Ücretsiz ev işi veya bakım emeği nedeniyle sosyal güvenlik sistemi dışında kalınan sürelerin belirli şartlarla borçlanılabilmesi öngörülüyor. Borçlanılan dönemlerin uzun vadeli sigorta hesabına dahil edilmesiyle geçmişte prim biriktiremeyen kişilere eksik sürelerini tamamlama imkanı verilmesi amaçlanıyor.
Bakım sorumluluğu nedeniyle çalışma hayatından uzak kalan kişiler açısından ayrıca bir destek mekanizması öngörülüyor. Teklif metni, belirli durumlarda borçlanmaya ilişkin primlerin Hazine tarafından karşılanabilmesine de imkan tanıyor. Bunun kapsamı ve uygulama yöntemi ise düzenlemenin yasalaşması halinde çıkarılacak ikincil mevzuatla netleşecek.
Genel sağlık sigortası da teklif kapsamında
Düzenleme emeklilik primleriyle sınırlı değil. Teklifin 19. maddesi, kapsam dahilinde sigortalı olacak kişilerin ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin genel sağlık sigortasından primsiz yararlanmasını güvence altına almayı amaçlıyor.
Böylece ücret karşılığı çalışmadığı için kendi sigortalılığı bulunmayan ev emekçilerinin sağlık hizmetlerine erişiminin ayrı bir sosyal yardım mekanizmasına bağlı kalmadan sosyal güvenlik sistemi içerisinde sağlanması hedefleniyor.
Ev işçileri İş Kanunu kapsamına alınmak isteniyor
40 maddelik teklifin önemli bir bölümü ücret karşılığında ev hizmetlerinde çalışanları ilgilendiriyor. Mevcut mevzuatta ev hizmetlerinde çalışanları İş Kanunu kapsamı dışında bırakan istisnanın kaldırılması öngörülüyor.
Teklif kabul edilirse ev işçilerinin çalışma süreleri, dinlenme hakkı, kıdem ve ihbar tazminatı, iş sağlığı ve güvenliği ile diğer işçilik haklarından daha geniş biçimde yararlanabilmesi için yeni bir hukuki çerçeve oluşturulacak. Ayrımcılık, şiddet ve kötü muameleye karşı özel koruma hükümleri de teklif metninde yer alıyor.
Bakım verenlere geçici bakım desteği de gündemde
Kanun teklifi bakım hizmetlerini yalnızca sigorta primi üzerinden ele almıyor. Sürekli bakım sorumluluğu taşıyan kişilerin dinlenebilmesi için geçici bakım hizmetlerinin kamusal olarak sağlanması öngörülüyor.
Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50 binin üzerinde olan belediyelere çocuk gündüz bakım merkezleri, yaşlı ve engelli gündüz yaşam merkezleri ile evde destek ve bakım birimleri oluşturulmasına ilişkin görevler verilmesi de düzenlemenin başlıkları arasında bulunuyor.
Teklif şu anda hangi aşamada?
TBMM kayıtlarına göre teklifin esas komisyonu Plan ve Bütçe Komisyonu. İçişleri Komisyonu, Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu ile Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu ise tali komisyon olarak sürece dahil edilmiş durumda.
Komisyon görüşmelerinde teklifin maddelerinde değişiklik yapılması, bazı hükümlerin çıkarılması veya yeni hükümler eklenmesi mümkün. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için komisyon sürecinin ardından TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve yasalaşması gerekiyor. Başvuru yöntemi, prim hesabı ve borçlanmanın uygulama detayları da ancak nihai metin ortaya çıktıktan sonra kesinleşecek.
Yorumlar
Görüşünüzü paylaşabilirsiniz. Yorumlar onaylandıktan sonra yayınlanır.